W prawie o ruchu drogowego w wielu przepisach pojawia się dyspozycja, nakazująca - w określonych miejscach i sytuacjach - zachowanie przez kierującego pojazdem szczególnej ostrożności. O to, czy spełnił ten obowiązek bywa odpytywany przez sąd niemal każdy sprawca wypadku.
Trzeba przyznać, że definicja pojęcia "szczególna ostrożność" jest dość skomplikowana, żeby nie powiedzieć - zagmatwana. Brzmi następująco: ostrożność polegająca na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestnika ruchu do warunków i sytuacji zmieniających się na drodze w stopniu umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie.
Dla potrzeb praktyki za kierownicą to stwierdzenie można by uprościć i sprowadzić do zalecenia, iż nasze zachowania powinny być takie, abyśmy nie spowodowali kolizji. A zdarzają się one najczęściej w typowych okolicznościach i miejscach. Gwoli łatwiejszego ich poznania, z obszernego kodeksu drogowego wybraliśmy te przepisy, które mówią o tym gdzie oraz kiedy (konkretnie!) obowiązani jesteśmy przejawiać szczególną ostrożność. Otóż powinniśmy taką ostrożność zachować przy:

• włączaniu się do ruchu;
• zmianie kierunku jazdy lub zajmowanego pasa ruchu;
• cofaniu;
• wyprzedzaniu;
• zbliżaniu się do skrzyżowania;
• przecinaniu się kierunków ruchu poza skrzyżowaniem;
• zbliżaniu się do przejścia dla pieszych;
• przejeżdżaniu obok oznaczonego przystanku tramwajowego nie znajdującego się przy chodniku;
• zbliżaniu się do przejazdu kolejowego oraz przejeżdżaniu przez ten przejazd;
• zbliżaniu się do torów tramwajowych oraz przejeżdżaniu przez nie;
• jeździe w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza, spowodowanej mgłą, opadami atmosferycznymi lub innymi przyczynami;
• przejeżdżaniu obok pojazdu do nauki jazdy lub przeprowadzaniu egzaminu państwowego, pojazdu oznaczonego tablicą z literą "L";
• przejeżdżaniu obok pojazdu (odpowiednio oznakowanego) przewożącego materiały niebezpieczne, także jadąc za takim pojazdem lub zatrzymując się w jego pobliżu;
• omijaniu pojazdu (odpowiednio oznakowanego), przewożącego zorganizowaną grupę dzieci lub młodzieży do lat 18, w czasie wsiadania lub wysiadania dzieci lub młodzieży;
• przejeżdżając obok autobusu szkolnego;
• omijaniu pojazdu (odpowiednio oznakowanego) przeznaczonego do przewozu osób niepełnosprawnych w czasie wsiadania lub wysiadania osoby niepełnosprawnej.